۱۳ اکتبر ۲۰۲۶ - یک کارآزمایی بالینی فاز سوم به نام TRIUMPH-2 اثربخشی و ایمنی داروی «ریتاتروتاید (retatrutide)» را ارزیابی کرده است؛ یک آگونیست آزمایشی سه گیرندۀ هورمونی با تزریق هفتگیِ که برای درمان چاقی و دیابت نوع ۲ توسعه یافته است. آنچه این دارو را از داروهایی مانند «سماگلوتاید» (Wegovy) که یک هورمون را هدف قرار می‌دهد و «تیرزپاتاید» (Zepbound) که دو هورمون را هدف قرار می‌دهد، متمایز می‌کند، توانایی آن در فعال‌سازی هم‌زمان سه گیرندۀ هورمونی است.
این دارو که توسط شرکت «الی لیلی» توسعه یافته، از پپتید-۱شبه گلوکاگون (GLP-1) تقلید می‌کند که قند خون را کاهش داده و احساس سیری را تقویت می‌کند، و همچنین از GIPتقلید می‌کند که پاسخ انسولینی بدن را بهبود بخشیده و در کنار GLP-1به کاهش وزن بدن کمک می‌کند. این دارو همچنین گیرنده‌های گلوکاگون را فعال می‌سازد و مکانیسم سومی را نیز تحریک می کند که مصرف انرژی و فعالیت متابولیک را افزایش داده و به بدن کمک می‌کند انرژی بیشتری بسوزاند.
پس از ۸۰ هفته تزریق هفتگی، ۱۱۵۲ فرد بزرگسال مبتلا به چاقی و دیابت نوع ۲، تغییرات چشمگیری را در وزن خود تجربه کردند. افرادی که بالاترین دوز را دریافت کرده بودند، به‌طور میانگین ۱۸.۸ درصد از وزن بدن خود را از دست دادند (حدود ۲۰.۷ کیلوگرم یا تقریباً ۴۵.۵ پوند)، در مقایسه با ۵.۱ درصد در گروه دارونما (پلاسیبو). این کاهش وزن برای افرادی که با شاخص توده بدنی (BMI) ۳۵ یا بالاتر شروع کرده بودند حتی بیشتر بود؛ به‌طوری که در دوز ۱۲ میلی‌گرمی، به‌طور میانگین ۲۱.۹ درصد از وزن بدن خود را از دست دادند. یافته‌های این پژوهش در مجله The Lancetمنتشر شده است.
غلبه بر مقاومت بدن
کاهش وزن همیشه به معنای رسیدن به استانداردهای زیبایی موجود نیست. این کار می‌تواند از نظر پزشکی ضروری باشد، زیرا افزایش وزن با بسیاری از شرایط متابولیک و قلبی‌عروقی پیوند خورده است. مطالعات نشان می‌دهند که حتی یک کاهش وزن متوسط ۵ تا ۱۰ درصدی می‌تواند فشار خون سیستولیک و دیاستولیک را کاهش داده و کلسترول خوب را افزایش دهد.
برای افراد مبتلا به دیابت نوع ۲، کاهش وزن از نظر تاریخی چالشی دشوارتر از افراد فاقد این بیماری بوده است. ظهور آگونیست‌های گیرنده پپتید-۱ شبه گلوکاگون- که بیشتر با نام آگونیست‌های GLP-1شناخته می‌شوند - به تغییر این روند کمک کرده و کاهش وزن را برای افراد مبتلا به چاقی و دیابت نوع ۲ دست‌یافتنی‌تر ساخته است.
داروهایی مانند سماگلوتاید و تیرزپاتاید وزن و قند خون را بهبود می‌بخشند، اما به ندرت به میانگین کاهش وزن بیش از ۱۵ درصد در افراد مبتلا به دیابت نوع ۲ دست پیدا می‌کنند. در کارآزمایی‌های قبلیِ ریتاتروتاید، پژوهشگران کاهش وزنی تا سقف ۲۵ درصد را در میان شرکت‌کنندگان مشاهده کردند.
سومین هدف این دارو یعنی آگونیستی گیرنده گلوکاگون، در کنار GLP-1 و GIP ممکن است توجیه‌کننده توانایی آن در غلبه بر مقاومت بدن و دستیابی به کاهش وزن بیشتر برای افراد مبتلا به دیابت باشد.
کارآزمایی ۸۰ هفته‌ای TRIUMPH-2 به‌گونه‌ای طراحی شد تا داروی ریتاتروتایدِ هفتگی را در بزرگسالان مبتلا به چاقی و دیابت نوع ۲ به آزمون بگذارد. پژوهشگران می‌خواستند بدانند آیا این دارو می‌تواند کاهش وزن را فراتر از محدودیت‌های قبلی ببرد و هم‌زمان کنترل قند خون، سلامت کلی قلبی‌عروقی و کیفیت زندگی جسمانی را به شکلی ایمن بهبود ببخشد.
آن‌ها یک کارآزمایی تصادفی‌سازی‌شده، دوسوکور و دارونما-کنترل طراحی کردند که در آن نه شرکت‌کنندگان و نه کادر پزشکی نمی‌دانستند چه کسی ریتاتروتاید و چه کسی دارونما دریافت می‌کند. شرکت‌کنندگان به‌طور تصادفی برای دریافت ریتاتروتاید با دوزهای ۴، ۹ یا ۱۲ میلی‌گرم در هفته یا دارونمای هفتگی تخصیص یافتند. برای کمک به سازگاری بدن، دوز ریتاتروتاید از ۲ میلی‌گرم شروع شد و هر چهار هفته افزایش یافت تا شرکت‌کنندگان به دوز هدف خود برسند.
پیامدهای درمان چندگانه
پس از ۸۰ هفته، شرکت‌کنندگانی که ریتاتروتاید مصرف می‌کردند، با افزایش دوز، به‌ترتیب به‌طور میانگین ۱۱.۹، ۱۶.۸ و ۱۸.۸ درصد از وزن بدن خود را از دست دادند، در حالی که این رقم در گروه دارونما ۵.۱ درصد بود. در بالاترین دوز یعنی ۱۲ میلی‌گرم، ۷۵ درصد از شرکت‌کنندگان دست‌کم ۱۰ درصد از وزن بدن خود را از دست دادند، در حالی که نزدیک به یک‌سوم شرکت‌کنندگان کاهش وزن ۲۵ درصدی یا بیشتر را تجربه کردند؛ میزانی از کاهش وزن که با جراحی چاقی (باریاتریک) قابل‌مقایسه است.
مزایای این دارو فراتر از کاهش وزن بود. ریتاتروتاید شاخص HbA1c(نشانگر کنترل بلندمدت قند خون) را ۱.۴ تا ۱.۵ درصد (واحد درصد) کاهش داد، در حالی که این کاهش در گروه دارونما ۰.۴۵ درصد بود. شرکت‌کنندگان بهبودهایی را در چندین نشانگر خطر قلبی‌عروقی، به همراه کاهش دور کمر، فشار خون سیستولیک و سطوح تری‌گلیسیرید مشاهده کردند.
عوارض جانبی مشاهده‌شده در شرکت‌کنندگان عمدتاً گوارشی بود؛ به‌طوری که اسهال در ۳۴ درصد، تهوع در ۲۸ درصد و استفراغ در ۱۶ درصد از شرکت‌کنندگان گزارش شد. عوارض ناخواسته باعث شد ۸ تا ۱۲ درصد از شرکت‌کنندگان در دو گروه با دوز بالاتر، درمان را متوقف کنند، در مقایسه با ۵ درصد در گروه دارونما.
بر اساس نتایج این کارآزمایی، ریتاتروتاید برای درمان چاقی در افراد مبتلا به دیابت نوع ۲ نویدبخش به نظر می‌رسد، اما پژوهش‌های بیشتری لازم است تا مشخص شود آیا این مزایا به سایر عوارض مرتبط با چاقی نیز تسری می‌یابد یا خیر.
منبع:
https://medicalxpress.com/news/2026-10-triple-action-drug-retatrutide-major.html